Problem Solving - ćwiczenia

Problem Solving, czyli jak rozwiązywać problemy w zespole i firmie?

Problem Solving, czyli rozwiązywanie problemów - ćwiczenia

Rozwiązywanie problemów to nieodłączny element funkcjonowania każdej organizacji, niezależnie od jej wielkości, branży czy lokalizacji. Codzienne wyzwania, zarówno operacyjne, jak i strategiczne, wymagają efektywnego podejścia do identyfikacji, analizy i wdrażania rozwiązań. Badania wskazują, że umiejętność skutecznego rozwiązywania problemów jest jednym z kluczowych czynników sukcesu organizacji. Według raportu McKinsey & Company, aż 80% menedżerów wyższego szczebla uważa, że ich organizacje mogłyby osiągać lepsze wyniki, gdyby poprawiły procesy decyzyjne i problem-solvingowe.

Problemy w organizacjach najczęściej wynikają z trzech głównych obszarów: braku efektywnej komunikacji, niejasno określonych priorytetów oraz niewystarczających kompetencji zespołów. Z raportu Gallupa wynika, że 70% pracowników w globalnej skali wskazuje na brak przejrzystej komunikacji jako główne źródło frustracji w miejscu pracy. Co więcej, analiza przeprowadzona przez Harvard Business Review wykazała, że aż 60% projektów w organizacjach kończy się niepowodzeniem z powodu nieodpowiedniego zarządzania problemami na wczesnym etapie ich pojawienia się.

Warto również podkreślić, że szybkie tempo zmian technologicznych i gospodarczych potęguje złożoność problemów, z jakimi mierzą się współczesne organizacje. Badania Deloitte wskazują, że 57% firm uznaje zmieniające się oczekiwania klientów i technologiczne innowacje za główne źródła problemów, które wymagają nowych umiejętności i narzędzi do rozwiązywania. W obliczu tak dynamicznego środowiska, organizacje, które nie inwestują w rozwój metod i kompetencji problem-solvingowych, tracą na konkurencyjności.

Celem tego artykułu jest nie tylko przedstawienie teoretycznego kontekstu, ale przede wszystkim zaproponowanie praktycznych ćwiczeń, które mogą pomóc organizacjom w skutecznym rozwiązywaniu problemów. W kolejnych sekcjach znajdą się narzędzia i techniki, które możesz zastosować do pracy z różnego typu wyzwaniami – od operacyjnych, poprzez interpersonalne, aż po strategiczne. Ćwiczenia posiadają krótki opis ułatwiający ich szybkie zastosowanie.

Obserwuj mnie


Jak korzystać z poradnika o rozwiązywaniu problemów?

W kolejnym paragrafie znajdziesz 21 ćwiczeń i metod, które możesz użyć w pracy warsztatowej z grupą. Przydadzą Ci się szczególnie w sytuacjach pracy z wyzwaniem bądź problemem. Każde z ćwiczeń zawiera krótki opis, dzięki któremu będziesz w stanie zastosować je szybko i sprawnie. Instrukcje wybranych ćwiczeń udostępniam do pobrania w wygodniej formie instrukcji .pdf (pobieranie nie wymaga podawania adresu e-mail bądź zapisywania się na listę mailingową - klikasz i pobierasz).

Zachęcam Cię do kreatywności: do modyfikowania ćwiczeń, dopasowywania ich do swojej sytuacji czy też do konkretnego problemu, a także do łączenia metod. Zastosowanie różnych form pomoże zaangażować osoby o róznych typach osobowości.


Problem Solving - ćwiczenia

Problem Solving - ćwiczenia
Nazwa ćwiczenia Krótki opis Instrukcja/ Szczegóły
5 WHY Uczestnicy analizują problem, zadając pięć razy pytanie "dlaczego?" dotyczące przyczyny problemu. Pomaga to dotrzeć do źródła problemu i zro-zumieć jego głębsze przyczyny. Instrukcja
Drzewo problemów Zespół tworzy diagram drzewa, na którym problem jest korzeniem, a skutki są gałęziami. Następnie analizują, jakie działania mogą usunąć "korzenie" problemu. Wizualizacja pomaga w rozłożeniu pro-blemu na mniejsze części.
Mapa empatii Uczestnicy tworzą mapę empatii dla osób dotknię-tych problemem (np. klientów, pracowników). Analizują, co te osoby myślą, czują, mówią i robią w związku z problemem. To ćwiczenie pomaga lepiej zrozumieć perspektywy różnych stron.
Burza mózgów (Brainstorming) Klasyczne ćwiczenie, w którym zespół generuje jak najwięcej pomysłów na rozwiązanie problemu w krótkim czasie. Ważne jest, aby unikać krytyki pomysłów na etapie ich tworzenia, a następnie wspólnie je analizować i oceniać. Formy burzy mózgów
SCAMPER SCAMPER to akronim od angielskich słów: Substitute (Zastąp), Combine (Połącz), Adapt (Dostosuj), Modify (Zmień), Put to another use (Zastosuj w inny sposób), Eliminate (Wyeliminuj), Reverse (Odwróć). Uczestnicy analizują problem, stosując każdą z tych metod do znalezienia nowych rozwiązań. Instrukcja
Technika Walta Disneya Zespół pracuje, odgrywając trzy role: Marzyciela (tworzy pomysły), Realisty (analizuje ich wykonalność) i Krytyka (ocenia ryzyka i wady). Ćwiczenie pomaga znaleźć realistyczne i wykonalne rozwiązania, uwzględniając różne perspektywy. Instrukcja
Diagram Ishikawy Zespół tworzy diagram, w którym problem jest na końcu "kręgosłupa ryby", a przyczyny problemu są jego "ośćmi". Pomaga to uporządkować myślenie i zidentyfikować główne źródła problemu. Instrukcja
6 Kapeluszy Myślenia deBono Każdy z uczestników przyjmuje na chwilę jedną z ról symbolizowanych przez kolorowy kapelusz (np. biały – fakty, czerwony – emocje, czarny – krytyczne myślenie, żółty – optymizm, zielony – kreatywność, niebieski – organizacja). Ta technika pomaga analizować problem z różnych perspektyw. Instrukcja
Analiza SWOT Uczestnicy analizują problem, dzieląc go na cztery kategorie: mocne strony (Strengths), słabe strony (Weaknesses), szanse (Opportunities) i zagrożenia (Threats). Pozwala to na kompleksową ocenę sytuacji.
Technika 5W2H Zespół odpowiada na pytania: Who? (Kto?), What? (Co?), When? (Kiedy?), Where? (Gdzie?), Why? (Dlaczego?), How? (Jak?), How much? (Ile kosztuje rozwiązanie?). To ćwiczenie pozwala na dogłębną analizę problemu i zaplanowanie konkretnych działań. Instrukcja
Mind Mapping (Mapowanie myśli) Zespół tworzy mapę myśli, zaczynając od problemu w centrum, a następnie rozwija gałęzie przedstawiające różne aspekty problemu i możliwe rozwiązania. Ćwiczenie ułatwia wizualizację skomplikowanych problemów.
KAIZEN Blitz Zespoły analizują problem i proponują małe, stopniowe usprawnienia (kaizen). Następnie wdrażają te usprawnienia od razu, a po krótkim czasie sprawdzają, czy rozwiązania działają. Jest to szybka i iteracyjna metoda rozwiązywania problemów. Przykład zastosowania
Technika metafor Uczestnicy próbują zrozumieć problem przez po-równanie go do czegoś zupełnie innego, np. zjawi-ska naturalnego lub wydarzenia historycznego. Me-tafory pomagają spojrzeć na problem z innej per-spektywy i odkryć nowe rozwiązania.
Graficzne rozwiązywanie problemów Zespół rysuje problem oraz możliwe rozwiązania, używając tylko obrazków i symboli. To ćwiczenie angażuje wyobraźnię i pomaga zrozumieć problem w sposób wizualny.
Action Learning Uczestnicy pracują nad realnym problemem, z którym boryka się ich zespół, dzieląc się swoimi pomysłami i opiniami. Ważne jest, aby każdy mógł się wypowiedzieć i aby na końcu wypracować konkretne działania. Więcej o Action Learning i Caste Studies
Debata Poproś członków zespołu, aby przedstawili argumenty na rzecz różnych rozwiązań i starali się przekonać innych do swojego punktu widzenia. Debata może pomóc w ujawnieniu różnych sposobów myślenia i podejść do problemu.
Metoda Odwrócenia Problemów Zamiast szukać rozwiązań problemu bezpośrednio, zespół zastanawia się, jak można problem pogor-szyć. Po stworzeniu listy „złych rozwiązań” uczestnicy odwracają te pomysły, aby znaleźć kre-atywne sposoby na jego rozwiązanie.
Metoda Historii Przyszłości Uczestnicy wyobrażają sobie, że problem został już rozwiązany i opowiadają historię, jak do tego doszło. Dzięki spojrzeniu z perspektywy przyszło-ści łatwiej znaleźć kroki, które mogą prowadzić do rozwiązania.
Rolka Papieru Toaletowego Uczestnicy dzielą się na zespoły i otrzymują długą rolkę papieru. Każdy zespół musi „rozwinąć” pro-blem, tworząc listę możliwych przyczyn i rozwią-zań na każdej kartce. To zabawne podejście poma-ga rozbić problem na wiele mniejszych części.
Metoda Przełamywania Założeń Zespół identyfikuje kluczowe założenia związane z problemem, a następnie systematycznie je kwe-stionuje. Na przykład, jeśli założeniem jest, że coś musi być drogie, grupa szuka sposobów na rozwią-zanie problemu przy niższych kosztach.
Wyzwanie 100 Pytań Uczestnicy tworzą listę 100 pytań dotyczących problemu. Celem jest wygenerowanie możliwie szerokiego wachlarza pytań, które zmuszają do re-fleksji nad różnymi aspektami problemu. Następ-nie wybierają kluczowe pytania, które prowadzą do głębszej analizy i nowych rozwiązań.

Problem Solving - podsumowanie

Jeśli powstanie problem, warto o nim rozmawiać. Jednak z mojego doświadczenia wynika, że często sposób, w jaki członkowie zespołu prowadzą ze sobą rozmowę, nie zmie-rza do szukania rozwiązania. Zdarza się też, że w wyniku wypracowania na przestrzeni czasu pewnych ról zespoło-wych, rozmowy przebiegają w sposób schematyczny i tendencyjny, np. są osoby, które nigdy nie zabierają głosu, są tacy, którzy coś tam powiedzą, jednak zrobią to z my-ślą, że i tak nie zostaną wysłuchani, bo ostatecznie liczy się zdanie kierownika.

W przypadku rozwiązywania trudnych problemów, warto poprosić o wsparcie osobę z zewnątrz – facylitatora bądź trenera.